میدانهای مشهد دچار بی هویتی شده اند /دوگانگی مدیران درنامگذاری المانها

به گزارش خبرنگار مهر، مشهد یکی از کلان شهرهایی است که از زمان های گذشته دارای مکان های تاریخی و زیبایی بوده که برخی از آن ها با گذشت زمان از بین رفته است.

از جمله این فضاها می توان به میدان های پرخاطره و قدیمی سطح شهر اشاره کرد که در حال حاضر با تخریب المان های گذشته و جایگزین شدن آنها با المان های انتزاعی و نامتناسب در حال فراموشی هستند.

زیباسازی شهری یکی از مهم ترین وظایف شهرداری است و اگر این زیباسازی به نحو احسن و با مدیریت خوبی انجام شود، می تواند شهر مشهد را برای شهروندان و میلیون ها زائر جلوه دیگری ببخشد.

مدیران شهری مشهد در برخی از موارد نتوانسته اند پیوند صحیحی میان نام میدان ها و جانمایی المان ها در برخی از نقاط شهری ایجاد کنند که این امر باعث سردرگمی مردم در استفاده از نام میدان ها و بلاتکلیفی طراحان شهری در ساخت المان مناسب در میدان ها شده است.

نسیم کلانی یکی از شهروندان مشهدی در این خصوص به خبرنگار مهر گفت: شهرداری مشهد می تواند با بودجه و اعتباری که دارد مکان هایی را که دارای سابقه تاریخی است همچون میدان های اصلی شهر دوباره احیا کند تا مردم با دیدن آن ها گذشته تاریخی شهرشان را فراموش نکنند.

وی افزود: به نظر من لازم است المان های ساخته شده در میدان ها با اسامی آنها مشابهت مفهومی داشته و همچنین نمادها و المان هایی که در میدان ها می خواهند طراحی کنند طوری باشد که نشانه ای از شهر مشهد را به همراه داشته باشد.

این مترجم زبان فرانسه در توضیحات بیشتر عنوان کرد: در سطح شهر مشهد بهتر است نمادهایی وجود داشته باشد که وقتی زائر و گردشگر وارد این شهر می شوند در مرحله اول با دیدن آن نماد در ذهنش شهر مشهد و حرم رضوی تداعی شود.

نام میدان های قدیمی هویت مکانی مشهد را تشکیل می دهد

استاد دانشگاه تهران و نایب رئیس انجمن برنامه‌ریزی شهری ایران در گفتگو با خبرنگار مهردر ارتباط با نامشخص بودن اسامی میدان های مشهد گفت: هویت مكانی، مهم ترین بحثی است که در مدیریت و هویت شهری مطرح و بهتر است نام میدان های قدیم مشهد همان نام های مكانی باشند مانند احمدآباد، تقی آباد، چرا كه این اسامی علاوه بر هویت مكانی ریشه تاریخی داشته و دارای وجه تسمیه هستند.

حسین حاتمی‌نژاد با تاکید بر حفظ نام های مکانی در مشهد از قبیل آبكوه و سعدآباد بیان کرد: در تمامی کشورها مدیران شهری در انتخاب نام های میدان ها و خیابان ها از اسامی دانشمندان، بزرگان، قهرمانان ملی و مذهبی استفاده می کنند لذا مدیران و تصمیم گیران شهری ما بهتر است نام میدان ها را از میان دانشمندان مسلمان و بزرگان ایرانی همچون فارابی و رودكی انتخاب کنند.

استاد دانشگاه تهران اظهار کرد: متاسفانه مدیران شهری مشهد در خصوص نام گذاری، بیشتر سلیقه ای عمل می کنند که این نشان دهنده نداشتن استراتژی و برنامه بلندمدت از سوی آنها است.

وی گفت: متاسفانه ما در بحث هویت شهری با تبدیل میدان ها به محلی که تنها ماشین ها می توانند عبور و مرور کنند کارکرد اجتماعی آن را از بین برده ایم. در گذشته میدان ها محل تعامل اجتماعی مردم و دولت بوده که دور هم جمع می شدند، خرید و فروش می كردند و مراسم رژه نظامی جهت قدرت نمایی دولت انجام می شده است.

در بحث هویت شهری با تبدیل میدان ها به محلی که تنها ماشین ها می توانند عبور و مرور کنند کارکرد اجتماعی آن را از بین برده ایم. پروژه میدان شهدا از پروژهای ناموفق مشهد است

استاد دانشگاه تهران تاکید کرد: بهتر است مدیران شهری مشهد در طراحی میادین جهت عبور و مرور ماشین ها و وسایل نقلیه از زیر گذر و روگذر استفاده كنند تا میدان ها با داشتن ویژگی انسان سازی و فرهنگ سازی جامعه بتوانند كاركرد مذهبی و محلی خود را حفظ کنند.

وی ادامه داد: به طور مثال كشورهایی چون فرانسه و آلمان میدان های مختلفی دارند كه محل پیاده روی برای شهروندان است.

نایب رئیس انجمن برنامه‌ریزی شهری ایران بیان کرد: نداشتن پیاده راه ها در میدان های مشهد از جمله میدان شهدا یك مشكل و ضعف شهری است كه به عنوان مثال متاسفانه پروژه میدان شهدا را یك پروژه ناموفق کرده است.

حاتمی نژاد بیان کرد: همچنین نمادهای معماری به كار رفته در میدان شهدا متناسب با نقش مذهبی آن نبوده و بیشتر یك نشانه از معماری مدرن در مشهد است که باعث شده كاركردها و سیمای كالبدی این فضای شهری مطابق با سابقه فرهنگی آن نباشد.

این استاد دانشگاه اظهار کرد: برای دست یافتن به هویت اسلامی در شهر مشهد و تبدیل شدن به پایتخت معنوی کشور و جهان اسلام در سال ۲۰۱۷ باید محتوا و معنای شهر اسلامی را پیدا کنیم نه اینکه تنها پوسته ای از شهر مذهبی داشته باشیم.

وی در پایان افزود: مطلوب است که مدیران شهری بسیاری از میدان های مشهد، به ویژه مسیر فرودگاه تا حرم رضوی را به نام شهرهای جهان اسلام نام گذاری کنند تا رفاقتی در كلاس جهانی در جهت همبستگی بیشتر با سایر جوامع اسلامی شکل بگیرد.

تعویض نام میدان ها باعث تناقض ذهنی و رفتاری مردم می شود

استاد معماری و بهسازی بافت های کهن شهری دانشگاه آزاد اسلامی در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: بعد از انقلاب انتخاب نام ها و اسامی میدان ها به سمت شعارها، دستاوردها و ارزش های انقلاب پیش رفت مانند تغییر نام تقاطع مدرس یا میدان آب به میدان بیت المقدس.

وحید ابراهیمی در ارتباط با عدم هماهنگی اسامی میدان ها با نمادهای آن، عنوان کرد: دوباره عوض كردن اسم ها برای مردم خیلی سخت است مانند خیابان مجد به خیابان كلاهدوز یا تعویض نام خیابان خواجه ربیع، این چندگانگی تغییر اسم ها مردم را با پارادوكس و تناقض مواجه می کند.

استاد دانشگاه آزاد اسلامی عنوان کرد: متاسفانه مدیران شهری ما در نام گذاری میدان ها و شعارهای خود در امر هویت شهری خیلی جدی و سرسختانه عمل نکرده و سطحی حرکت می کنند که این امر ناشی از محدودیت های آنها یا فقر هنر مجسمه سازهای ما است.

لزوم شناسایی ذهنیات مردم در خصوص میدان ها و خیابان ها

ابراهیمی به تشکیل کمیته نامگذاری در حوزه مدیریت شهری در مشهد اشاره کرد و گفت: مطلوب است که مدیران شهری و تصمیم گیرندگان در این حوزه به شناسایی ذهنیات مردم در خصوص میدان ها و خیابان ها بپردازند و با ورود افراد متخصص در این بخش فاصله مدیریت شهری و ذهنیات مردم را کاهش دهند. مدیران شهری باید در انتخاب نام میدان ها، خود را به سه میلیون آدمی تبدیل کنند که در شهر مشهد زندگی می کنند

وی با بیان اینکه مردم بهترین گزینه برای فهم مسائل شهری هستند، افزود: شورای اسلامی شهر باید در انتخاب نام میدان ها، خود را به سه میلیون آدمی تبدیل کند که در شهر مشهد زندگی می کنند و با ایجاد شوراهای محلی و از طریق نظرسنجی از نظرات مردم بهرمند شوند.

استاد دانشگاه آزاد اسلامی گفت: المان ها به خاطر قرارگیری بین محیط شهری به عنوان فرستنده پیام و شهروندان به عنوان گیرندگان این پیام باید سه شاخصه فرمال بودن، عملکرد داشتن و معناداری را داشته باشند.

وی تصریح کرد: متاسفانه بیشترین چالشی که المان های میدان های سطح شهر مشهد دارند، در درک رابطه، هماهنگی و برخورداری همزمان از این سه شاخصه است.

نماد میدان فلسطین نمی تواند به درستی مفاهیم خود را منتقل کند

استاد معماری و بهسازی بافت های کهن شهری افزود: مدیران شهری در ارتباط با شرایط و جایگاه المان سازی باید دقت نظر بیشتری نشان دهند، نماد میدان فلسطین مشهد یک نمونه ناموفق المان سازی در شهرسازی است که به خاطر انتزاع بالای آن هیچ سنخیتی با نام میدان ندارد.

ابراهیمی ادامه داد: البته طراح المان میدان فلسطین شاید مفاهیم زیادی را در طراحی در نظر گرفته باشد اما به دلیل عدم مطابقت با ادبیات عموم مردم نمی تواند به درستی مفاهیم خود را منتقل کند. طراح المان میدان فلسطین شاید مفاهیم زیادی را در طراحی در نظر گرفته باشد اما به دلیل عدم مطابقت با ادبیات عموم مردم نمی تواند به درستی مفاهیم خود را منتقل کند.

استاد معماری و بهسازی بافت های کهن شهری عنوان کرد: المان ها باید از جنبه روانشناختی جامعه را مورد بررسی قرار دهند که متاسفانه این کار توسط هنرمندان و مدیریت شهری صورت نمی گیرد.

میدان دکتر شریعتی به دلیل مشخص نبودن اسم نهایی آن المانی برایش ساخته نشده است

مدیر امور هنری شهرداری مشهد در گفتگو با خبرنگار مهر گفت: ما در ارتباط با نام گذاری میدان ها به دلیل داشتن دو اسم رسمی و مردمی در زمینه طراحی و جانمایی المان ها با مشکل رو برو هستیم.

محمد هادی عرفان اضافه کرد: به طور مثال میدان تقی آباد به میدان دکتر شریعتی تغییر نام داده است و متاسفانه ما به دلیل مشخص نبودن اسم نهایی این میدان تاکنون نتوانستیم المانی متناسب با آن طراحی کنیم.

وی عنوان کرد: ناگفته نماند که تغییر ناگهانی مراجع ذی صلاح در حوزه نام گذاری و مدیریت شهری نیزباعث ریسک پذیری بالا پروژه ها در زمینه طراحی و ساخت المان ها شده است.

عرفان خاطر نشان کرد: بهتر است در ارتباط با نام گذاری و نام پذیری میدان ها مدیران شهری و مسئولین یک نگاه دموکراتیک داشته باشند که علاوه بر وجاهت و مقبولیت عمومی برای مردم، مورد پسند خصوص نیز باشد.

مدیر امور هنری شهرداری مشهد در ارتباط با متولی نام گذاری میدان ها اظهار کرد: مرجع تصمیم گیری در این بخش، شورای نام گذاری است که بررسی می کند، کدام حجم و کدام یادمان و با چه نامی درسطح شهر صلاحیت حضور دارند.

وی خاطر نشان کرد: برخی از نماد هایی که مفهوم هویت ایرانی و اسلامی را منتقل می کنند قابل جداسازی، انتزاع و اجرای منفرد در فضای شهری و المانی نیستند بلکه باید در بافت خودشان قرار بگیرند تا ضمن معنادار بودن انسجام نیز داشته باشند.

۱۲۹ شناسه و المان در فضای شهری ساخته شده است

عرفان در پایان به مجموعه نمادهای دائمی کار شده در مشهد اشاره کرد و افزود: طی ۶ سال گذشته در خراسان رضوی نزدیک به ۱۲۹ شناسه و المان در فضای شهری ساخته شده است که ۹ مورد آن بر اساس اسناد فرادستی است.

رئیس کمیسیون خدمات شهری و عضو شورای اسلامی شهر مشهد در گفتگو با خبرنگار مهر در ارتباط با دو اسمه بودن بعضی از میدان های سطح شهر مشهد اظهار کرد: یکی از مهمترین دغدغه های اعضای شورای شهر همین موضوع است.

وی ادامه داد: لایحه ای در خصوص نام گذاری معابر و میدان های شهر مشهد در صحن علنی جسله شورا اسلامی مطرح شده که برای ارائه نظرات تکمیلی رئیس سازمان فرهنگی شهرداری مشهد به کمیسیون بازگشت.

توجه ویژه شورای شهر هویت مذهبی و فرهنگی مشهد

غلامحسین صاحبی افزود: در این طرح برنامه جامعی برای نام گذاری معابر و میادین تهیه شده تا مورد بررسی و کارشناسی قرار بگیرد و مصوب شود.

طرح برنامه جامعی برای نام گذاری معابر و میادین مشهد تهیه شده تا مورد بررسی و کارشناسی قرار بگیرد و مصوب شود.وی تاکید کرد: ما در این طرح تلاش کرده ایم تا توجه ویژه ای نیز به نام گذاری میدان ها بر اساس هویت مذهبی و فرهنگی مشهد بشود.

عضو شورای اسلامی شهر مشهد عنوان کرد: تشکل ها و مجموعه های شهری می توانند نظرات خود را به کمیته نام گذاری اعلام کنند تا بررسی در کمیته ی مربوطه و با توجه به نظرات و پیشنهادات آنها تصمیم گیری ها انجام شود.

وی در ارتباط با هزینه های سنگینی که در خصوص ساخت المان ها و تخریب آنها در سطح شهر مشهد شده است بیان کرد: تلاش می شود تا المان سازی متناسب با جایگاه آنها در میدان ها نصب شوند تا هزینه ها مدیریت بهتری داشته باشند.

خبرنگار: فاطمه بیرجندی